دیدگاه ابوبکر درباره قضا و قدر

معنای صحیح قَدَر: ثبوت و حتمیّت امری که در علم ازلی الهی است، با قدرت بخشیدن بر انجام و ترک آن، و شناساندن خوبی و بدی و روشن کردن عاقبت این دو.

نوای ویژه (سخنرانی آیت الله جوادی آملی درباره قضا و قدر به نقل حدیثی از امام علی(ع)) - دانلود

لالکایی در "السنّة" از عبدالله بن عمر نقل کرده است:

مردی نزد ابوبکر آمد و گفت: آیا عقیده داری زنا با قضا و قدر است؟ گفت: آری. گفت: چگونه خداوند آن را برای من مقدّر کرده، سپس مرا عذاب می کند؟ گفت: "یابن اللخناء! أما والله لوکان عندی إنسان أمرتُ یجأ أنفک"(1) – بله، ای پسر زن بدبو! به خدا سوگند اگر کسی نزد من بود امر می کردم که دماغت را بشکند.

 

علامه امینی می گوید: آیا گمان می کنی خلیفه معنای صحیح قَدَر را بداند که بدین معناست: ثبوت و حتمیّت امری که در علم ازلی الهی است، با قدرت بخشیدن بر انجام و ترک آن، و شناساندن خوبی و بدی و روشن کردن عاقبت این دو.

 

"پس چگونه خواهند بود هنگامی که آنها را برای روزی که شکی در آن نیست (روز رستاخیز) جمع کنیم، و به هر کس، آنچه (از اعمال برای خود) فراهم کرده، بطور کامل داده شود؟ و به آنها ستم نخواهد شد (زیرا محصول اعمال خود را می چینند)" – آل عمران 25

آیا خلیفه این معنا را از قدر می دانست و آن جواب را داد، ولی سوال کننده منظور او را نفهمید و انتقاد کرد؟ لکن اگر منظورش این بود، در پاسخ آن منتقد ناسزا نمی گفت و آرزو نمی کرد کسی نزد او بود تا بینی اش را بشکند، بلکه ابتدا منظورش را می گفت تا آن مرد به حق باز گردد.

یا اینکه خلیفه از قدر چیزی نمی فهمید مگر آفریدن اعمال بندگان که اکثریت پیروان وی گفته اند؟ در این صورت آنچه منتقد گفت صحیح است، خلیفه به او دشنام بدهد یا نه. و آنچه از دخترش عایشه فهمیده می شود میل به معنای دوم است؛ وی پس از اینکه به خاطر قیام علیه مولا امیرالمؤمنین(ع) و کنار گذاشتن پرده نشینی و ظاهر شدن در میان مردم همچون دوران جاهلیت نخستین(2)، مورد ملامت و سرزنش قرار گرفت، گفت: این کارها مقدر شده بود، و قضا و قدر اسبابی دارد. 

1: تاریخ الخلفاء، سیوطی: 65 [ص ۸۹]

2: در حالی که خداوند در سوره أحزاب، آیه 33 به زنان پیامبر فرمان می دهد: "و همچون دوران جاهلیت نخستین (در میان مردم) ظاهر نشوید".

 

منبع: گزیده ای جامع از الغدیر

+ نوشته شده در  جمعه 17 آبان1387ساعت 1:23  توسط شیعه  |